Στο προηγούμενο μέρος του αφιερώματος ασχοληθήκαμε με τα βασικά στοιχεία εκείνα, που συνθέτουν ένα σύστημα οικιακού κινηματογράφου ή σύστημα οικιακής ψυχαγωγίας, όπως συνηθίζουμε πλέον να περιγράφουμε τέτοιου είδους εγκαταστάσεις. Στο δεύτερο μέρος του αφιερώματος θα εμβαθύνουμε περισσότερο στις διάφορες έννοιες. Σκοπός είναι να βοηθήσουμε αυτούς που ήδη έχουν αποκτήσει ένα τέτοιο σύστημα, να πάρουν το μέγιστο των δυνατοτήτων του και εκείνους που πρόκειται να αποκτήσουν, να κάνουν τις βέλτιστες επιλογές.

Η επιλογή του μέσου προβολής είναι το πρώτο πράγμα που θα μας απασχολήσει στην προσπάθειά μας να φτιάξουμε το δικό μας οικιακό κινηματογράφο. Ας δούμε τα υπέρ και κατά της κάθε επιλογής.

Τηλεόραση Plasma

Οι πρώτες επίπεδες τηλεοράσεις στον κόσμο κατασκευάστηκαν με τη χρήση τεχνολογίας plasma. Στις μέρες μας εξακολουθεί να είναι μια πολύ καλή επιλογή. Στα υπέρ συγκαταλέγονται η πολύ καλή απόδοση των τόνων του μαύρου, ο μικρός χρόνος απόκρισης (βοηθά πολύ σε σκηνές γρήγορης κίνησης), καθώς και το μικρό κόστος, όταν η διαγώνιος αγγίζει και ξεπερνάει τις 50 ίντσες. Υστερούν ελαφρώς σε φωτεινότητα, οπότε δεν αποτελούν ιδανική επιλογή όταν ο χώρος μας είναι αρκετά φωτεινός. Συνεπώς, θα επιλέξουμε τηλεόραση plasma εάν ζητούμενο είναι η μεγάλη εικόνα σε λογικό κόστος, η φυσική απεικόνιση των χρωμάτων και η ξεκούραστη παρακολούθηση. Θα φροντίσουμε βέβαια ώστε ο χώρος μας να έχει λιγοστό φωτισμό όταν πρόκειται να την χρησιμοποιήσουμε.

Τηλεόραση LCD

Αποτελεί την πιο διαδεδομένη τεχνολογία τηλεοράσεων στον κόσμο τα τελευταία χρόνια. Πλεονεκτήματά της είναι η μεγάλη φωτεινότητα και η λεπτότερη σχεδίαση (από αυτήν της πλάσμα). Επίσης υπερτερεί στην απεικόνιση σταθερών εικόνων, όπως για παράδειγμα αυτές του ηλεκτρονικού μας υπολογιστή. Τα πολύ ζωντανά – υπερτονισμένα χρώματά της, συγκαταλέγονται από πολλούς στα θετικά αυτής της τεχνολογίας. Επειδή όμως το αντικείμενο του παρόντος άρθρου είναι ο οικιακός κινηματογράφος, και το ζητούμενο για έναν σινεφίλ είναι η φυσικότητα στα χρώματα και η ξεκούραστη παρακολούθηση, θα τα συγκαταλέξουμε στα αρνητικά. Έτσι, θα επιλέξουμε αυτή την τεχνολογία όταν ζητούμενο είναι οι νορμάλ διαστάσεις εικόνας (έως 50 ίντσες) και η ευρεία χρήση αυτής, χωρίς να ανησυχούμε για την αυξημένη φωτεινότητα του χώρου μας.

Τηλεόραση LED

Η πιο σύγχρονη τεχνολογία όλων. Έκανε την εμφάνισή της τα τελευταία 2-3 χρόνια. Εντυπωσιάζει με το πραγματικά μικρό βάθος της, το οποίο πολλές φορές δεν ξεπερνά τα 2 εκατοστά!! Ουσιαστικά πρόκειται για μια LCD τηλεόραση, η οποία χρησιμοποιεί διόδους led για τον οπίσθιο (πίσω από το panel) φωτισμό της, αντί λάμπας φθορισμού που χρησιμοποιούν οι συμβατικές LCD. Έτσι, τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματά της είναι ανάλογα μιας LCD τηλεόρασης. Η διαφορά εδώ είναι ότι λόγω χρήσης led, ο λόγος contrast έχει αυξηθεί, άρα και η απόδοση των τόνων του μαύρου (πλησιάζοντας αυτή των Plasma). Αντιθέτως, η κατανάλωση ρεύματος έχει μειωθεί λόγω led, κάτι που σίγουρα συγκαταλέγεται στα θετικά της.

Θα χρησιμοποιήσουμε μια LED τηλεόραση για τον οικιακό μας κινηματογράφο, όταν ζητούμενο είναι η υψηλή αισθητική, η ευρεία και σε φωτεινούς χώρους χρήση της μόνο εφόσον το αυξημένο κόστος απόκτησης δεν αποτελεί πρόβλημα!

Βιντεοπροβολέας

Στο πέρασμα των χρόνων ο βιντεοπροβολέας αποτελεί την πιο «κλασική» επιλογή όλων για το home cinema. Η δυνατότητά του να φτιάχνει εικόνες πολλαπλάσιου μεγέθους σε σχέση με μία τηλεόραση είναι αυτή που τον κάνει να ξεχωρίζει. Κατασκευάζονται προβολείς με διάφορες τεχνολογίες (LCD, DLP, D-ILA κ.ά), δεν χρειάζεται όμως να επεκταθούμε τόσο πολύ στο παρόν άρθρο. Σημασία έχει πως με έναν οποιονδήποτε σύγχρονο προβολέα θα πάρουμε μεγάλη εικόνα με πολύ καλή απόδοση των τόνων του μαύρου αλλά και του λευκού, φυσική απεικόνιση των χρωμάτων και πραγματική κινηματογραφική αίσθηση. Το μεγάλο μειονέκτημα βέβαια είναι η χαμηλή φωτεινότητά του, η οποία μας αναγκάζει να συσκοτίζουμε πλήρως το χώρο μας όταν πρόκειται να τον χρησιμοποιήσουμε. Ένα ακόμη μειονέκτημά του είναι η καλωδίωση. Η τηλεόραση συνήθως είναι τοποθετημένη πολύ κοντά στις πηγές ήχου και εικόνας, οπότε η όποια καλωδίωση γίνεται σχετικά εύκολα. Ο βιντεοπροβολέας, αντίθετα, συνήθως βρίσκεται στο ταβάνι και απέναντι από αυτά, με αποτέλεσμα η καλωδίωση να καταλήγει σε αυτόν δυσκολότερα.

Όπως αναφέραμε στο πρώτο μέρος του αφιερώματος, ένας προβολέας χρειάζεται απέναντί του και την αντίστοιχη οθόνη προβολής. Η οθόνη αυτή είναι στην ουσία ένα πανί κατασκευασμένο από συνθετικά υλικά και έχει λευκό (ή γκρι) χρώμα, πάνω στο οποίο προβάλλεται η εικόνα. Υπάρχουν οθόνες με μηχανισμό (ηλεκτρικό ή χειροκίνητο), οι οποίες μπορούν να μαζεύονται και να μην ενοχλούν καθόλου με τον όγκο τους, όταν δεν γίνεται προβολή. Στην προσπάθειά μας να επιλέξουμε «εικόνα» για το σύστημά μας θα έρθουμε αντιμέτωποι με εξειδικευμένη ορολογία. Ας δούμε τις πιο χρήσιμες έννοιες από αυτές για να γνωρίζουμε τι είναι επιτέλους αυτά που μας αραδιάζει τόση ώρα ο πωλητής!

Full HD: Ο όρος είναι συντομογραφία του Full High Definition, δηλαδή πλήρους υψηλής ευκρίνειας. Τέτοιας ευκρίνειας εικόνα ονομάζεται αυτή που αποτελείται από 1.920 οριζόντια εικονοστοιχεία (pixel) και 1.080 κατακόρυφα. Στις προδιαγραφές των προϊόντων αναφέρεται και σαν 1.080p ή 1.920 x 1.080.

HD Ready: Εδώ θέλει προσοχή!!! HD ready σημαίνει πως η συσκευή είναι έτοιμη να υποστηρίξει εικόνες υψηλής ανάλυσης. Όχι πλήρους υψηλής ανάλυσης. Έτσι οι συσκευές με αυτό το χαρακτηριστικό έχουν ανάλυση 1.366 οριζόντια εικονοστοιχεία (pixel) και 768 κατακόρυφα.

Contrast Ratio: Λόγος αντίθεσης στα ελληνικά. Πρόκειται για το λόγο (κλάσμα) της φωτεινότητας, μεταξύ του φωτεινότερου λευκού και του σκοτεινότερου μαύρου που μπορεί να απεικονίσει η συσκευή. Προφανώς όσο μεγαλύτερο το νούμερο, τόσο λευκότερα είναι τα λευκά και τόσο πιο κοντά στο απόλυτο μαύρο τα μαύρα.

Frame Rate: Ο ρυθμός ανανέωσης των μεμονωμένων εικόνων από τις οποίες αποτελείται κάθε κινούμενη εικόνα (βίντεο) ονομάζεται frame rate. Μονάδα μέτρησης είναι το Hz (Hertz). Μια τηλεόραση λοιπόν με ρυθμό ανανέωσης 100 Hz χρησιμοποιεί 100 εικόνες κάθε δευτερόλεπτο. Ο αριθμός αυτός είναι αρκετά υψηλός, έτσι η κίνηση της εικόνας φαίνεται ομαλή και φυσική στο ανθρώπινο μάτι. Πολλές σύγχρονες συσκευές προβολής εικόνας μπορούν να «πολλαπλασιάσουν» ψηφιακά το σήμα για ακόμη ομαλότερη κίνηση, έτσι φτάνουμε σε ρυθμούς ανανέωσης 200 ή παραπάνω Hertz.

Έχοντας αποφασίσει για την εικόνα του οικιακού μας κινηματογράφου σειρά έχει ο ήχος. Εδώ οι επιλογές είναι επίσης πολλές. Όπως έχουμε προαναφέρει, σε ένα καλοσχεδιασμένο σύστημα (ανεξαρτήτως κόστους) θα πρέπει να διατηρείται ισορροπία μεταξύ ποιότητας και δυνατοτήτων των διαφόρων συσκευών. Συνεπώς ο ήχος στο home cinema μας θα πρέπει να είναι ανάλογος της εικόνας. Έτσι προκύπτουν 2 βασικές κατηγορίες.

Home theater sound set

Ένα τέτοιο σετ, συνήθως, περιλαμβάνει 5 μικρά ηχεία, 1 υπογούφερ και τον ανάλογο ενισχυτή. Τα συστήματα αυτά είναι ολοκληρωμένα και σε πολλές περιπτώσεις περιλαμβάνεται και η πηγή (DVD ή BlueRay). Πρόκειται για μια οικονομική λύση όλα σε ένα (all in one) και είναι ιδανικά εάν θέλουμε να συνοδέψουμε ηχητικά μια μικρή έως μεσαίου μεγέθους τηλεόραση. Στο εμπόριο κυκλοφορούν εκατοντάδες τέτοιες λύσεις με μεγάλη ποικιλία στην ποιότητα του ήχου, το μέγεθος, το design, το κόστος κ.τ.λ.

Αυτόνομα συστήματα Home theater sound

Η επιλογή μίας μεγάλης τηλεόρασης ή ενός βιντεοπροβολέα για την εικόνα θα μας οδηγήσει σε ένα τέτοιο αυτόνομο σύστημα ήχου. Εδώ δεν πρόκειται για κάποιο πακέτο που περιλαμβάνει όλο τον απαραίτητο εξοπλισμό, αλλά για μεμονωμένες συσκευές. Τα ηχεία σε αυτές τις περιπτώσεις είναι μεγαλύτερα, πολλές φορές και περισσότερα (σε 7.1 setup). Ο ενισχυτής, με τη σειρά του, είναι και αυτός μεγαλύτερος σε ισχύ αλλά και σε όγκο, προκειμένου να καλύψει τις αυξημένες απαιτήσεις. Οι πηγές του ήχου σίγουρα είναι και αυτές αυτόνομες σε μια τέτοια εφαρμογή. Το «ταίριασμα» του εξοπλισμού μας σε αυτές τις περιπτώσεις πρέπει να γίνεται πολύ προσεκτικά. Θα πρέπει ο ενισχυτής να μπορεί να παρέχει στα ηχεία την απαιτούμενη ισχύ, να ταιριάζει με το μουσικό «χαρακτήρα» αυτών και να διαθέτει τον απαιτούμενο αριθμό και τύπο συνδέσεων για να μπορέσει να συνεργαστεί με τις διάφορες πηγές μας.

Υπάρχουν στο εμπόριο διάφοροι τύποι ηχείων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν, όπως ηχεία δαπέδου (κολόνες, όπως συνηθίζουμε να τα λέμε), ηχεία βάσης, ηχεία εντοιχιζόμενα σε γυψοσανίδα ή τοίχο κ.ά. Οι δύο πρώτοι τύποι ηχείων είναι οι ευρέως χρησιμοποιούμενοι και εύκολα θα μας δώσουν ένα πολύ καλό αποτέλεσμα. Τα εντοιχιζόμενα ηχεία θα μας δώσουν σίγουρα ένα όμορφο αισθητικά αποτέλεσμα, απαιτούν όμως ιδιαίτερη προσοχή στην τοποθέτησή τους και καλό σχεδιασμό του χώρου εντοιχισμού. Οι βασικές έννοιες που θα πρέπει να γνωρίζουμε πριν αποφασίσουμε να κάνουμε την έρευνα στα διάφορα καταστήματα του χώρου είναι οι εξής:

Dolby Digital: Πρόκειται για μια ψηφιακή συμπίεση του ηχητικού σήματος που ανέπτυξαν τα εργαστήρια της Dolby. Είναι η ευρύτερα χρησιμοποιούμενη μορφή συμπίεσης και περιλαμβάνει 6 διακριτά κανάλια ήχου. Με αυτή τη συμπίεση είναι γραμμένοι οι περισσότεροι τίτλοι της αγοράς και οποιοδήποτε σύγχρονο σύστημα οικιακού κινηματογράφου οφείλει να το υποστηρίζει. Η τεχνολογία της υπερύψηλης ανάλυσης και του Blue Ray έφεραν με τον ερχομό τους νέες αναβαθμισμένες εκδόσεις του DD (Dolby Digital), το Dolby Digital plus και το Dolby True HD.

Οι νέες αυτές συμπιέσεις υποστηρίζουν περισσότερα διακριτά κανάλια ήχου και υπόσχονται ακόμη καλύτερη ποιότητα ήχου.

DTS: Μια ακόμη μορφή ψηφιακής συμπίεσης ηχητικού σήματος από την Digital Theater Systems. Όπως στο Dolby Digital, έτσι και εδώ, έχουμε νέες αναβαθμισμένες εκδόσεις, αυτές του DTS-HD High Resolution Audio και του DTS-HD Master Audio.

HDMI: High Definition Multimedia Interface. Είναι το ψηφιακό πρότυπο που αναδεικνύεται πλέον ως το επικρατέστερο για τη σύνδεση συσκευών υψηλής ευκρίνειας, ικανό να μεταφέρει τόσο εικόνα όσο και ήχο μέσα από το ίδιο καλώδιο. Θα απλοποιήσει κατά πολύ την καλωδίωση μεταξύ των συσκευών μας.

THX: Αφορά συγκεκριμένες προδιαγραφές που πρέπει να έχουν τα μηχανήματα ή ο χώρος για να αναπαράγει την ταινία όσο το δυνατό πιο κοντά στο master. Το THX λοιπόν είναι μια πιστοποίηση που δίδεται σε μηχανήματα ήχου, εικόνας και αίθουσες και όχι κάποιο ξεχωριστό φορμά ήχου, όπως τα dts και dolby digital.

Έχουμε λοιπόν κατανοήσει βασικούς όρους που αφορούν στην εικόνα και τον ήχο του οικιακού μας κινηματογράφου και είμαστε έτοιμοι για την απόκτησή του. Ίσως έχουμε ήδη αποκτήσει το σύστημά μας και προσπαθούμε να το εντάξουμε στο χώρο μας. Σε κάθε περίπτωση το ερώτημα που γεννάται είναι «ποια είναι η σωστή απόσταση θέασης;».

Υπάρχουν διάφορες μέθοδοι για τον υπολογισμό της απόστασης αυτής, και δεν συμφωνούν όλες μεταξύ τους. Κατά ΤΗΧ, όπως προαναφέραμε, η ιδανική θέση απέναντι σε ένα μέσο προβολής είναι εκείνη που σχηματίζει γωνία 26 έως 40 μοιρών ανάμεσα στα μάτια του θεατή και τον οριζόντιο άξονα της εικόνας. Το SMPTE (Society of Motion Pictures and Television Engineers) ορίζει αυτή τη γωνία ακόμη αυστηρότερα, στις 30 μοίρες ακριβώς. Η μέθοδος που στην πράξη έχει αποδειχτεί πλήρως ικανοποιητική, είναι ο πολλαπλασιασμός της διαγωνίου της προβαλόμενης εικόνας (σε ίντσες) επί το συντελεστή 3,5 για την πιο κοντινή θέση θέασης και 6 για την πιο μακρινή. Το αποτέλεσμα αυτού του πολλαπλασιασμού είναι πάντα σε εκατοστά. Ενδεικτικά βάσει τυπικής διαγωνίου εικόνας της αγοράς προκύπτει:

To ύψος τοποθέτησης του μέσου παρακολούθησης είναι κάτι που επίσης θα μας απασχολήσει. Για μέγιστη κινηματογραφική απόλαυση και ξεκούραστη πολύωρη παρακολούθηση, φροντίζουμε έτσι ώστε οι υπότιτλοι να είναι στο ίδιο ύψος με τα μάτια μας όταν είμαστε καθισμένοι στη θέση θέασης.

Κάπου εδώ έφτασε το τέλος αυτού του αφιερώματος. Όπως πάντοτε, ο καθένας θα κρίνει, βάσει των δικών του προτιμήσεων, την τελική του επιλογή. Τουλάχιστον, τώρα, ξέρετε τα δεδομένα!