Οι απανωτοί καύσωνες των τελευταίων χρόνων και κυρίως ο πρόχειρος σχεδιασμός του κτιριακού δυναμικού, σε πόλεις χωρίς πράσινο, έχουν πλέον καταστήσει ως αυτονόητη την ανάγκη εγκατάστασης κλιματιστικών στα σπίτια μας προκειμένου να δροσιστούμε το καλοκαίρι.

Αναμφίβολα, ο έλεγχος της θερμοκρασίας τους θερμούς μήνες του χρόνου δεν μπορεί να θεωρηθεί πολυτέλεια. Ωστόσο, δίχως πρώτα να έχουν εφαρμοστεί όλα τα κατάλληλα προληπτικά μέτρα για τη μείωση των ψυκτικών φορτίων και την εκμετάλλευση φυσικών συστημάτων δροσισμού, η εγκατάσταση ενός οποιουδήποτε κλιματιστικού, που συγκυριακά λόγω της φθηνής τιμής του μοιάζει καλή επιλογή, μεσοπρόθεσμα αποδεικνύεται ολέθριο λάθος, τόσο για την τσέπη μας, όσο και για το περιβάλλον.

Επισημαίνεται ότι για κάθε 2 ευρώ που δαπανώνται για την αγορά κλιματιστικών, χρειάζονται άλλα 2 ευρώ για να υποστηριχθεί η ζήτηση ενέργειας, με την κατασκευή νέων ηλεκτροπαραγωγών μονάδων. Δηλαδή στην Ελλάδα που είναι ήδη εγκατεστημένα 3.000.000 κλιματιστικά και κάθε χρόνο προστίθενται επιπλέον 350.000, απαιτείται από δω και στο εξής η κατασκευή ετησίως ενός νέου σταθμού ηλεκτροπαραγωγής, ισχύος 400 MW!

Ανάλογα με το χώρο, τοποθετούνται είτε συστήματα κεντρικού κλιματισμού, είτε εκείνα διαιρούμενου τύπου, τα λεγόμενα split. Κυκλοφορούν επίσης τα πολυδιαιρούμενα (με εξωτερική μονάδα που υποστηρίζει δύο ή περισσότερες εσωτερικές), τα συστήματα ημικεντρικού κλιματισμού και τα φορητά. Για τα συστήματα κεντρικού κλιματισμού απαιτείται να προηγηθεί ειδική μελέτη και «ταιριάζουν» καλύτερα σε επαγγελματικούς χώρους, καθώς συνδυάζονται με κεντρικά συστήματα εξαερισμού. Όσον αφορά τον ημικεντρικό κλιματισμό, προορίζεται συνήθως για κατοικίες πολλών τετραγωνικών μέτρων, με αυξημένες απαιτήσεις.

Οι «πρωταθλητές» πάντως (υπολογίζεται ότι καλύπτουν πάνω από το 80% της αγοράς των κλιματιστικών) είναι τα γνωστά μας splitάκια, που αποτελούνται από μια εσωτερική και μια εξωτερική μονάδα και τοποθετούνται μέσα και έξω αντίστοιχα από το χώρο που θα δροσίσουν. Στη συγκεκριμένη κατηγορία, τα τελευταία χρόνια κυκλοφορούν στην αγορά τα inverter κλιματιστικά, τα οποία σηματοδοτούν την έναρξη μιας νέας εποχής για τον κλιματισμό γενικότερα.

Συμβουλές για εξοικονόμηση ενέργειας

Από το Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειεας παρατίθενται προτάσεις για την εξοικονόμηση ενέργειας στην ψύξη-κλιματισμό. Η επιλογή των βελτιώσεων που αρμόζουν σε μια συγκεκριμένη κλιματιστική εγκατάσταση γίνεται με βάση το κόστος των βελτιώσεων σε σχέση με το κόστος της ενέργειας που εξοικονομείται. Ο καταναλωτής θα πρέπει:

• Να απευθύνεται σε ειδικευμένους μηχανικούς για τη μελέτη της εγκατάστασης του κλιματισμού και την επιλογή του μεγέθους του. Με αυτό τον τρόπο αποφεύγονται τα υπερδιαστασιολογημένα μηχανήματα.
• Να ελέγχει το βαθμό απόδοσης των υποψηφίων για αγορά συσκευών. Ο λόγος ψυκτική ισχύς/ ηλεκτρική ισχύς για τα μηχανήματα που χρησιμοποιούν φρέον θα πρέπει να είναι τουλάχιστον 2.5.
• Να συντηρεί και να καθαρίζει τα εγκατεστημένα μηχανήματα τουλάχιστον μια φορά το χρόνο. Η συντήρηση θα πρέπει να γίνεται από ειδικευμένο προσωπικό.
• Να λαμβάνονται υπόψη σχετικά ανέξοδες επεμβάσεις «νοικοκυρέματος», όπως εγκατάσταση ανεμιστήρων οροφής, αερισμό τα βράδια, τοποθέτηση τεντών, οι οποίες μειώνουν τις ανάγκες για κλιματισμό. Κατά την κατασκευή νέου κτιρίου να δίδεται μεγάλη προσοχή στον προσανατολισμό και στα υλικά κατασκευής.

Με την τακτική συντήρηση μπορούμε να επισημάνουμε έγκαιρα τις αιτίες βλαβών, να διατηρήσουμε το σύστημα σε μέγιστη ενεργειακή απόδοση, να επιμηκύνουμε τη ζωή των μηχανημάτων κ.λπ. Μερικοί τρόποι εξοικονόμησης ενέργειας στον κλιματισμό μέσω της συντήρησης είναι:

• Ο τακτικός καθαρισμός των φίλτρων αέρα στα δίκτυα αέρα. Αν είναι δυνατό να τοποθετείται και alarm Dp που να καλεί τον τεχνίτη συντήρησης.
• Ο τακτικός καθαρισμός των φίλτρων νερού στα δίκτυα νερού. Ένα φίλτρο με ρύπους μπορεί να προκαλέσει και καταστροφή του ψύκτη με το πάγωμα της εγκατάστασης (αν δε λειτουργήσει ο θερμοστάτης ασφαλείας).
• Διόρθωση από το συντηρητή λαθών κακής χρήσης, π.χ. να τοποθετεί τους θερμοστάτες χώρου και συσκευών σε λογικές θερμοκρασίες, να ρυθμίζει τη λήψη νωπού αέρα στα σημεία σχεδιασμού κ.ά.
• Τακτικός καθαρισμός πτερυγιοφόρων εναλλακτών των αερόψυκτων ψυκτών.
• Έλεγχος της σωστής ποσότητας φρέον εντός των ψυκτικών συγκροτημάτων
• Αποκατάσταση κατεστραμμένων μονώσεων σε σωλήνες
• Έλεγχος λήψης σήματος των τρίοδων βανών νερού από το δίκτυο αυτοματισμού.

Σε κάθε περίπτωση (είτε έχετε κλιματισμό, είτε όχι) πρέπει να προστατέψετε το κτίριό σας από τον καλοκαιρινό ήλιο και την υπερβολική ζέστη. Έτσι θα μειωθεί σημαντικά η ενέργεια που θα χρειαστεί να ξοδέψετε για να δροσιστείτε. Σκιάστε όλα σας τα παράθυρα. Επιλέξτε το κατάλληλο σύστημα σκιασμού ανάλογα με τον προσανατολισμό του παραθύρου. Στο νότο προτιμείστε οριζόντια σκίαστρα, σταθερά ή κινητά, στην ανατολή και τη δύση κατακόρυφα. Η σκίαση εξωτερικά του παραθύρου είναι πάντα η καλύτερη.

Φυτέψτε δέντρα για να σκιάσετε το κτίριό σας, αλλά και για να δημιουργήσετε καλύτερο, ευνοϊκό «μικροκλίμα». Θα έχετε φυσική δροσιά και ευχάριστο περιβάλλον. Αξιοποιήστε τη βλάστηση στην οροφή (βελτιώνει τη θερμομόνωση, «κόβει» την επίδραση του ήλιου), αλλά και σε μπαλκόνια και ημιυπαίθριους χώρους (πέργκολες, κ.λπ). Προτιμήστε ανοιχτά χρώματα στους εξωτερικούς τοίχους, τις οροφές, αλλά και τις τέντες.

Μειώστε τις εσωτερικές πηγές θερμότητας. Τοποθετήστε λαμπτήρες και συσκευές χαμηλής ενεργειακής κατανάλωσης. Μη χρησιμοποιείτε συσκευές που καταναλώνουν πολλή ενέργεια και ταυτόχρονα θερμαίνουν και το χώρο (π.χ. ηλεκτρική κουζίνα, σίδερο) τις ώρες που έχει πολλή ζέστη. Διώξτε τη ζέστη από το κτίριό σας με φυσικό αερισμό: τις ζεστές μέρες αερίστε το κτίριό σας οπωσδήποτε και μόνο τη νύχτα.

Φεγγίτες, ανοίγματα πάνω από σκάλες, καμινάδες αερισμού, σε συνδυασμό με κάποια ανοίγματα σε χαμηλά σημεία του κτιρίου μπορούν να δημιουργήσουν πολύ αποτελεσματικό κατακόρυφο αερισμό, χωρίς να ανοίγετε όλα σας τα παράθυρα. Αν οι εξωτερικές συνθήκες και τα ανοίγματα του κτιρίου σας δεν εξασφαλίζουν τον απαραίτητο αερισμό, τοποθετήστε ανεμιστήρες προσαγωγής και απαγωγής του αέρα.

Πριν να αγοράσετε κλιματιστικό

Όλα τα κλιματιστικά δεν κάνουν για όλους τους χώρους. Για να κάνουμε σωστή επιλογή του κλιματιστικού, το οποίο θα αγοράσουμε πρέπει να γνωρίζουμε επακριβώς τις ανάγκες του χώρου που πρέπει να καλύψουμε. Ο κανόνας αναφέρεται σε κλιματιστικά διαιρούμενου τύπου και είναι: Επιφάνεια Δωματίου x100+3000=Btu/h του κλιματιστικού.

Επιλέξτε κλιματιστικό κατηγορίας Α/A, με όσο το δυνατόν μεγαλύτερο βαθμό ενεργειακής απόδοσης (EER) και βαθμό θερμικής απόδοσης (COP). Όσο μεγαλύτερος είναι ο βαθμός ενεργειακής απόδοσης, τόσο μεγαλύτερη είναι η εξοικονόμηση ενέργειας που επιτυγχάνεται. Κατηγορίας Α/A θεωρούνται τα κλιματιστικά με EER>3.20 και COP>3.60.

Κατανάλωση και Inverter

Κατά την επιλογή ενός κλιματιστικού, καλό είναι να μην στέκεστε αποκλειστικά και μόνο στο κόστος αγοράς αλλά πρέπει να κρατάτε στην άκρη του μυαλού σας το κόστος κτήσης, το τι θα σας στοιχίσει η χρήση του. Το κλιματιστικό θα το πληρώσετε μια φορά, αλλά δεν θα σταματήσετε να πληρώνετε λογαριασμό ρεύματος. Ευτυχώς είναι αρκετά εύκολο να διαπιστώσετε το πόσο αποτελεσματικά χρησιμοποιεί την ενέργεια μια τέτοια συσκευή. Αναγράφεται σε σημείο εμφανές η ενεργειακή κλάση (ως A+, A, B, C και D με σειρά από την καλύτερη στη χειρότερη). Μπορείτε μάλιστα με άνεση να ζητήσετε από κάποιον πωλητή να σας δείξει κλιματιστικά της μιας ή της άλλης ενεργειακής κλάσης. Όσο καλύτερη η ενεργειακή κλάση, τόσο «τσιμπάει» και λίγο η τιμή. Οι διαφορές δεν είναι τεράστιες, αλλά αυτό που έχει σημασία τελικά είναι αν η οικονομία που θα έχετε σε ρεύμα, είναι υψηλότερη από τα επιπλέον χρήματα που θα δώσετε στην αρχή. Δεδομένου μάλιστα ότι πρόκειται για συσκευή που χρησιμοποιούμε για χρόνια πριν την αντικαταστήσουμε, είναι πρακτικά σίγουρο ότι αξίζει τον κόπο να γλιτώσετε τελικά από το λογαριασμό ρεύματος και να δώσετε και λίγο χώρο παραπάνω στο περιβάλλον.

Ως προς την κατανάλωση, πιο αποτελεσματικά (και ακριβότερα) είναι τα κλιματιστικά τύπου inverter. Ο όρος inverter αναφέρεται στη δυνατότητα που έχει η συσκευή να μένει μόνιμα ενεργοποιημένη και να προσαρμόζει τη λειτουργία της ανάλογα με τη θερμοκρασία και την υγρασία που επιθυμείτε να έχετε σε κάποιο χώρο.Τα συμβατικά κλιματιστικά αυξομειώνουν μόνο την ένταση του αέρα που βγάζουν στο χώρο αλλά το κύκλωμα που ψύχει τον αέρα είτε λειτουργεί στα όρια είτε δεν λειτουργεί. Στα inverter ο μηχανισμός ψύξης μπορεί να λειτουργεί σε ενδιάμεσα στάδια, ψύχοντας ή θερμαίνοντας τον αέρα μόνο όσο χρειάζεται, μειώνοντας έτσι τη μέση κατανάλωση ενέργειας. Για τον ίδιο λόγο, συσκευές αυτού του τύπου παρουσιάζουν και χαμηλότερο μέσο όρο θορύβου.