Με τον όρο Home Cinema (ή Home Theater) περιγράφουμε κάθε προσπάθεια αναπαραγωγής της οπτικής και ακουστικής εμπειρίας μιας κινηματογραφικής αίθουσας στο δικό μας προσωπικό χώρο. Οι πρώτες απόπειρες κατασκευής οικιακών κινηματογράφων ξεκίνησαν στα μέσα της δεκαετίας του ’50 κυρίως στην Αμερική. Χρειάστηκαν όμως πάνω από 40 χρόνια και το πέρασμα από την αναλογική στην ψηφιακή τεχνολογία, για να φθάσουμε σε σημείο ευρύτερης διάδοσης του αντικειμένου. Στις μέρες μας ο οικιακός κινηματογράφος δεν είναι πια προνόμιο για λίγους. Ολοένα και περισσότερα σπίτια εξοπλίζονται με κάποιο σύστημα οικιακού κινηματογράφου, προσφέροντας στους ιδιοκτήτες τους μοναδική οπτικοαουστική εμπειρία!

Ας δούμε λοιπόν από τι αποτελείται ένα σύστημα οικιακού κινηματογράφου

Εικόνα. Το μέσο προβολής ενός τέτοιου συστήματος είναι μια τηλεόραση ή ένας βιντεοπροβολέας. Για την πρώτη περίπτωση έχουμε δυνατότητα να επιλέξουμε μεταξύ μιας τηλεόρασης τεχνολογίας PLASMA ή LCD ή LED. Για τη δεύτερη περίπτωση θα χρειαστεί να επιλέξουμε μεταξύ ενός προβολέα τεχνολογίας LCD ή DLP ή D-ILA κ.ά, ενώ σίγουρα θα χρειαστούμε και μία επιφάνεια πάνω στην οποία θα προβάλλονται οι αναπαραγόμενες εικόνες. Η επιφάνεια αυτή ονομάζεται οθόνη προβολής και τοποθετείται (όπως ακριβώς σε μια αίθουσα κινηματογράφου) σε ικανή απόσταση στο κέντρο και απέναντι από το βιντεοπροβολέα.

Η χρήση τηλεόρασης για την προβολή της εικόνας στον οικιακό μας κινηματογράφο θα κοστίσει φθηνότερα και θα έχει πολύ μεγάλη φωτεινότητα, δεν θα μπορέσει όμως να μας προσφέρει εικόνες μεγαλύτερες των 50’’ (δεδομένου ότι δεν θα δαπανήσουμε μια περιουσία για την απόκτησή της). Από την άλλη το σύστημα «βιντεοπροβολέας – οθόνη προβολής» θα μας κοστίσει λίγο ακριβότερα και θα έχει μικρή φωτεινότητα, όμως μπορεί με άνεση να «φτιάξει» 92’’, 112’’ ή και ακόμη μεγαλύτερη εικόνα προσφέροντάς μας πραγματική κινηματογραφική εμπειρία.

Ήχος. O ήχος σε ένα τέτοιο σύστημα θα πρέπει να είναι πολυκάναλος. Για το λόγο αυτό πρέπει να χρησιμοποιήσουμε 5 και άνω ηχεία, προκειμένου να έχουμε την αίσθηση του περιβάλλοντος ήχου (surround sound). Τα ηχεία αυτά πρέπει να είναι τοποθετημένα σε συγκεκριμένα σημεία του χώρου και μόνο έτσι θα καταφέρουμε να πάρουμε το επιθυμητό αποτέλεσμα. Οι κύριες ζώνες τοποθέτησης των ηχείων είναι 2, μπροστά και πίσω. Στην μπροστινή ζώνη θα τοποθετήσουμε τα δύο κυρίως ηχεία μας (front left και front right), καθώς και το κεντρικό ηχείο (center). Στην πίσω ζώνη θα τοποθετήσουμε τα 2 (ή και περισσότερα) περιφερειακά μας ηχεία (rear left και rear right). Ένα ακόμη ηχείο που ενδεχομένως χρειαστούμε, το υπογούφερ (subwoofer) θα τοποθετηθεί στην μπροστινή ζώνη με τα υπόλοιπα 3 ηχεία. Σε κάποιες περιπτώσεις και κυρίως λόγω έλλειψης χώρου το subwoofer μπορεί να τοποθετηθεί και στην πίσω ζώνη ή ακόμη και στο πλάι, μεταξύ δηλαδή των 2 ζωνών.

Ένας τέτοιος συνδυασμός ηχείων ονομάζεται «surround sound setup». Στο εμπόριο υπάρχουν διάφοροι τύποι ηχείων όπως δαπέδου, βάσεως, επίτοιχα, χωνευτά σε γυψοσανίδα ή τοίχο, εξωτερικού χώρου αδιάβροχα κ.ά. που θα καλύψουν πλήρως κάθε μας ανάγκη.

Πηγές ήχου-εικόνας. Σε ένα σύστημα οικιακού κινηματογράφου χρειαζόμαστε συσκευές αναπαραγωγής της οπτικοαουστικής πληροφορίας. Συνήθως χρησιμοποιείται κάποιο DVD player ή ακόμη καλύτερα ένα BLUE-RAY player, το οποίο θα μας δώσει εικόνα σαφώς καλύτερης ποιότητας και ανάλυσης. Τελευταία στις πηγές ήχου και εικόνας των οικιακών μας κινηματογράφων ήρθε να προστεθεί μια ακόμη συσκευή, αυτή του Media Player. Με αυτή, τα αρχεία εικόνας και ήχου που υπάρχουν αποθηκευμένα σε κάποιο σκληρό δίσκο ή USB stick ή κάποιο σημείο του τοπικού ασύρματου ή ενσύρματου δικτύου μας, μπορούν εύκολα να αναπαραχθούν στο σύστημά μας.

Φυσικά, το πλήθος των πηγών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε ένα σύγχρονο home cinema σύστημα είναι πολύ μεγάλο. Η ψηφιακή μας βιντεοκάμερα ή φωτογραφική μηχανή, ο δορυφορικός δέκτης, οι διάφορες παιχνιδομηχανές Playstation, Wii, XBOX, το Laptop και πλήθος άλλων «gadget » (όπως λέγονται στη γλώσσα των μυημένων) συνδέονται πλέον με ευκολία.

Ως εκ τούτου οι έννοιες home theater και home cinema αντικαθίστανται από το home entertainment, αφού πλέον μιλάμε για συστήματα οικιακής διασκέδασης, τα οποία χρησιμοποιούνται από όλα τα μέλη της οικογένειας για πλήθος εφαρμογών.

Ενισχυτής Α/V. Παλαιότερα ο ενισχυτής του στερεοφωνικού μας συστήματος, μπορούσε να διαχειριστεί και να ενισχύσει μόνο τις πηγές ήχου που ήταν συνδεδεμένες σε αυτόν. Μάλιστα το μοναδικό φορτίο στην έξοδό του ήταν 2 ή το πολύ 4 ηχεία. Οι ενισχυτές που χρησιμοποιούμε σήμερα σε home theater εφαρμογές έχουν ένα ευρύτερο όγκο εργασιών που πρέπει να εκτελούν. Σε αυτούς πέφτει το βάρος διαχείρισης σημάτων ήχου και εικόνας. Επιπλέον πρέπει να αποκωδικοποιούν τα διάφορα ψηφιακά φορμά ήχου των πηγών (Dolby-Digital, DTS, Dolby True HD κ.ά.), να αναβαθμίζουν την εισερχόμενη εικόνα από standard definition σε high definition, να εμφανίζουν πληροφορίες στην οθόνη παρακολούθησης (on screen display) και φυσικά να μπορούν να «οδηγήσουν» τα 5, 7 ή και παραπάνω ηχεία που έχουμε συνδεδεμένα στις εξόδους του!

Μιλάμε λοιπόν για μια ειδική κατηγορία «πολυκάναλοι ολοκληρωμένοι ενισχυτές – επεξεργαστές home theater» ή πολύ πιο απλά «ενισχυτές A/V». Μεγάλη λοιπόν προσοχή χρειάζεται όταν έρθει η ώρα επιλογής ενισχυτή του οικιακού μας κινηματογράφου, γιατί αποτελεί την «καρδιά» του συστήματός μας.

Καλώδια διασύνδεσης συσκευών. Εδώ συχνά γίνονται τα περισσότερα λάθη! Τα καλώδια θα πρέπει να επιλεχθούν προσεχτικά έτσι ώστε να εξασφαλίσουμε ποιοτικές συνδέσεις χωρίς απώλειες και παράσιτα. Επίσης πρέπει να προσέξουμε τη λογική καλωδίωσης των συσκευών, έτσι ώστε να πάρουμε το 100% της απόδοσης, με την ελάχιστη πολυπλοκότητα στον καθημερινό χειρισμό. Βεβαίως, δεν χρειάζονται υπερβολές όταν το σύστημά μας δεν αποτελείται από συσκευές πολύ υψηλής απόδοσης (ισχύει και το αντίστροφο!).

Αυτά είναι τα βασικά στοιχεία, από τα οποία αποτελείται κάθε σύστημα οικιακού κινηματογράφου. Συμπεραίνουμε λοιπόν πως ήχος και εικόνα είναι άρρηκτα συνδεδεμένα μεταξύ τους. Μάλιστα, σε ένα καλοσχεδιασμένο σύστημα (ανεξαρτήτως κόστους) θα πρέπει να διατηρείται ισορροπία μεταξύ ποιότητας και δυνατοτήτων των διαφόρων συσκευών. Δεν μπορεί δηλαδή κανείς να βλέπει σε οθόνη 92’’ και να ακούει από σετ ηχειάκια υπολογιστή, ούτε όμως και να έχει επενδύσει σε πανάκριβο σύστημα surround sound, προσπαθώντας να διακρίνει τον πρωταγωνιστή σε 26’’ τηλεόραση!

Ο προϋπολογισμός δε του κόστους θα πρέπει να περιλαμβάνει όλα τα στοιχεία στα οποία προαναφερθήκαμε για να αποφύγουμε... δυσάρεστες εκπλήξεις.

Χώρος εγκατάστασης ενός συστήματος οικιακού κινηματογράφου

Συνήθης χώρος εγκατάστασης για ένα τέτοιο σύστημα είναι το σαλόνι ή το καθιστικό του σπιτιού μας. Πρέπει να αναφερθεί πως τα καλώδια που χρειάζονται για την εγκατάσταση ενός οποιουδήποτε home theater είναι δυστυχώς από αρκετά έως πάρα πολλά. Εάν το σπίτι που μόλις αποκτήσαμε διαθέτει προεγκατεστημένη καλωδίωση για να υποστηρίξει ένα τέτοιο σύστημα, τότε έχουμε λύσει το πρόβλημα «που θα κρυφτούν όλα αυτά τα καλώδια; ». Εάν όχι, το πράγμα δυσκολεύει λίγο, με τη χρήση όμως των ειδικών ηλεκτρολογικών καναλιών και μελετημένες οδεύσεις μπορούν να γίνουν θαύματα!! Σε κάθε περίπτωση το μέγεθος του χώρου δεν αποτελεί πρόβλημα διότι η τεχνολογία έχει προχωρήσει πάρα πολύ, οι τηλεοράσεις τα ηχεία και όλα τα απαραίτητα έχουν χάσει μεγάλο μέρος του όγκου τους και πλέον υπάρχουν λύσεις ακόμη και για πολύ λίγα τετραγωνικά (ακόμη και για δωμάτια μικρότερα των 6 τ.μ.). Επίσης πρόβλημα δεν αποτελεί πλέον ούτε το αισθητικό κομμάτι της εγκατάστασης γιατί η ποικιλία των συσκευών στο εμπόριο καλύπτει ευρύτατο φάσμα ύφους, χρωματισμών και φινιρίσματος ικανοποιώντας ακόμη και τους πιο απαιτητικούς.

Εάν είμαστε τόσο τυχεροί και υπάρχει στο σπίτι μας κάποιο δωμάτιο που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά για αυτό το σκοπό τότε έχουμε τη δυνατότητα να μελετήσουμε και να σχεδιάσουμε εξ’ αρχής το δικό μας, «κινηματογράφο» έτσι όπως τον έχουμε ονειρευτεί. Σε αυτή τη περίπτωση υπάρχει σωρεία επιλογών, αφού μπορούμε να επέμβουμε απόλυτα στην αισθητική και ηχητική του χώρου και να κατασκευάσουμε ένα home cinema ίσως πολύ ανώτερο μιας κινηματογραφικής αίθουσας!

Οι επιλογές μας βεβαίως δεν σταματούν εδώ, οικιακοί κινηματογράφοι κατασκευάζονται καθημερινά σε διάφορους χώρους όπως κρεβατοκάμαρες, κήπους, ταράτσες (θερινό cinema!), πρώην γκαράζ ή αποθήκες... Με λίγη φαντασία και πολύ μεράκι τα πάντα μπορούν να συμβούν!

Στο επόμενο μέρος θα ασχοληθούμε με περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τους διάφορους τύπους τηλεοράσεων, βιντεοπροβολέων, ηχείων, ενισχυτών και τύπους καλωδίων. Θα εξετάσουμε ιδανικές αποστάσεις παρακολούθησης – ακρόασης δίνοντας απαντήσεις σε πολύ βασικά ερωτήματα όπως «σε ποια απόσταση από την τηλεόραση πρέπει να τοποθετηθεί ο καναπές μου», ποιο είναι το ιδανικό ύψος για να τοποθετήσω την τηλεόραση και τα ηχεία που μόλις αγόρασα. ’Ακόμη θα αναφερθούμε στο σωστό τρόπο επιλογής του δικού μας συστήματος οικιακού κινηματογράφου καθώς και σε όλα αυτά που πρέπει να αποφύγουμε!