Παρόλο που σε απόλυτες αποπληθωρισμένες τιμές για πρώτη φορά στην ελληνική μεταπολεμική ιστορία οι τιμές των κατοικιών καταγράφουν και επισήμως πτώση (σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδας το 2009 καταγράφεται μείωση 3,9% στην επικράτεια, 5% στην Αθήνα, 6,2% στη Θεσσαλονίκη, 2,9% στις μεγάλες πόλεις και 1,7% στην υπόλοιπη χώρα), οι υποψήφιοι αγοραστές – επενδυτές συνεχίζουν να τηρούν στάση αναμονής.

Μάλιστα, όπως εκτιμούν οι ειδικοί του χώρου των ακινήτων, η φετινή χρονιά ενδεχομένως να είναι πιο δύσκολη σε σχέση με την περσινή, καθώς δεν πρό κειται να αλλάξουν χέρια πάνω από 50.000 σπίτια, έναντι 70.000 με 90.000 το 2009.

Πέραν πάντως της γενικευμένης αβεβαιότητας, επίσης τροχοπέδη στην πολυπόθητη ανάκαμψη είναι και η σχεδόν παντελής έλλειψη δανεικού χρήματος. Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδας, η καθαρή ροή στεγαστικών δανείων προς τα νοικοκυριά τον Ιανουάριο του 2010 ανήλθε σε 78 εκατ. ευρώ από 128 εκατ. ευρώ τον Ιανουάριο του 2009, ενώ o δωδεκάμηνος ρυθμός ανόδου τους μειώθηκε σε 3,6% έναντι 3,7% το Δεκέμβριο του 2009 (τον Δεκέμβριο του 2008 ήταν 11,5%).

Τις μεγαλύτερες επιπτώσεις από το πάγωμα της αγοράς έχουν οι μέχρι πρότινος αναπτυσσόμενες περιοχές, που σήμερα φαίνεται ότι έχουν τραβήξει... χειρόφρενο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν ορισμένοι δήμοι των ανατολικών και των δυτικών προαστίων της Αθήνας.

Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε ο πολιτικός μηχανικός κ. Γιώργος Ποιμενίδης, στέλεχος της Alpha Αστικά Ακίνητα, στο πρόσφατο συνέδριο του Ελληνικού Ινστιτούτου Εκτιμητικής, οι τιμές στη Νέα Χαλκηδόνα και στους Θρακομακεδόνες έχουν υποχωρήσει 16% μέσα σε ένα χρόνο, στο Καματερό η πτώση είναι της τάξης του 14%, ενώ σε Περιστέρι και Ανθούπολη οι τιμές έχουν πέσει 13%.

Σ’ όλες τις παραπάνω περιοχές, κατά τη διάρκεια του μεγάλου «μπαμ» της κτηματαγοράς, τέλη 2005 – τέλη 2007, κτίστηκαν χιλιάδες καινούργια διαμερίσματα από εργολάβους, σοβαρούς και ευκαιριακούς, οι οποίοι έσπευσαν να εκμεταλλευτούν το ενθουσιώδες κλίμα της εποχής, αποκομίζοντας τεράστια περιθώρια κέρδους (μεγάλοι συντελεστές δομήσεως, χαμηλότερη ποιότητα κατασκευής, περιορισμένοι περιβάλλοντες χώροι κ.λπ.). Με δεδομένο όμως ότι τα νοικοκυριά των περιοχών αυτών έχουν πληγεί περισσότερο από την οικονομική κρίση, σήμερα υπάρχουν απούλητα εκατοντάδες σπίτια.

Περίπου ίδια είναι η εικόνα που παρουσιάζουν και τα πολλά υποσχόμενα ανατολικά προάστια και ειδικότερα οι δήμοι, που για διαφόρους λόγους είχε προεξοφληθεί ότι θα πάρουν «φωτιά» (Ολυμπιακοί Αγώνες, νέοι δρόμοι κ.λπ.). Για παράδειγμα ο ολυμπιακός δήμος Μαρκόπουλου, σύμφωνα με τα στοιχεία του κ. Ποιμενίδη, καταγράφει μείωση κατά 15% στις μέσες τιμές κατοικιών μέσα σ’ ένα χρόνο, ενώ στο Λαύριο, που υποτίθεται θα αναπτυσσόταν λόγω λιμανιού και συγκοινωνιακών υποδομών, η υποχώρηση είναι της τάξης του 14%. Στο 13% είναι η πτώση που παρουσιάζουν οι μέσες τιμές κατοικιών στη Νέα Μάκρη, που κάποτε λεγόταν ότι θα κατακλυστεί από μόνιμους κατοίκους.

Παρόλο που τα ανατολικά προάστια δεν συγκρίνονται όσον αφορά στο μέγεθος της προσφοράς με τα δυτικά, που έτσι κι αλλιώς έχουν μεγαλύτερο συντελεστή δόμησης, η στροφή των αγοραστών στις μικρές επιφάνειες, 60 - 90 τετραγωνικά μέτρα, αλλά και στα παλαιά και φθηνά διαμερίσματα, έχει πλήξει σοβαρά την τοπική κτηματαγορά, καθώς τα περισσότερα απούλητα σπίτια είναι μεγάλου μεγέθους, κυρίως μεζονέτες.

Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Ποιμενίδης, συνολικά η ζήτηση για μεγάλα σπίτια έχει υποχωρήσει πολύ περισσότερο σε σχέση με τα υπόλοιπα, φτάνοντας στο -50% για τα ακίνητα πάνω από 100 τ.μ. Αυτό σημαίνει ότι αν το 2008 είχαν πουληθεί 100 ακίνητα πάνω από 100 τ.μ., το 2009 πουλήθηκαν τα μισά σε αυτές τις επιφάνειες.

Επιπλέον υπάρχει και ο ανασταλτικός παράγοντας των νέων φορολογικών μέτρων, καθώς οι επιπτώσεις θα είναι εντονότερες στους ιδιοκτήτες των ακινήτων των περιοχών αυτών, δεδομένου ότι οι μονοκατοικίες και οι μεζονέτες αποτελούν την πλειοψηφία. Να σημειωθεί, πάντως, πως τόσο στα ανατολικά, όσο και στα δυτικά προάστια, οι μειώσεις τιμών, που καταγράφονται, θεωρούνται, σύμφωνα με τους επαγγελματίες του κλάδου της κτηματαγοράς, σημάδι πως οι εκεί αγορές προσαρμόζονται στα νέα δεδομένα.